Thursday, 5 November 2026

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

 












ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

κ. Κυριάκο Μητσοτάκη

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ: Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής
κ. Βασίλη Κικίλια

ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΞΑΓΓΕΛΙΕΣ ΣΤΗ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ

Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση: Επτά χρόνια κυβερνητικών δεσμεύσεων χωρίς ολοκληρωμένο νομοθετικό αποτέλεσμα

 

Κύριε Πρωθυπουργέ,

 

Η Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής ναυτιλίας και, κατ’ επέκταση, της εθνικής οικονομίας. Σε μια χώρα με πρωταγωνιστική θέση στην παγκόσμια ναυτιλία, η ποιότητα, η επάρκεια και η θεσμική αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως ένα επιμέρους διοικητικό ζήτημα. Αποτελούν στρατηγική επιλογή με άμεση σχέση με το μέλλον του Ελληνικού Ναυτεργατικού δυναμικού και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Ναυτιλίας.

Με την παρούσα ανοικτή επιστολή θέτουμε υπόψη σας ένα ζήτημα που παραμένει σε εκκρεμότητα επί σειρά ετών: την ολοκληρωμένη θεσμική και ακαδημαϊκή αναμόρφωση των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού (ΑΕΝ). Δεν αμφισβητούμε ότι έχουν υλοποιηθεί επιμέρους παρεμβάσεις ούτε παραγνωρίζουμε την αξία τους. Επισημαίνουμε, όμως, ότι οι μεμονωμένες ενέργειες, οι εξαγγελίες και οι επιμέρους χρηματοδοτήσεις δεν υποκαθιστούν ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο που θα καθορίζει με σαφήνεια την ταυτότητα, τη λειτουργία, τη στελέχωση και την αναπτυξιακή προοπτική της Δημόσιας Ναυτικής Εκπαίδευσης.


1. Από τις κυβερνητικές δεσμεύσεις του 2019 έως σήμερα

Στις προγραμματικές δηλώσεις της Κυβέρνησης, τον Ιούλιο του 2019, είχε αναδειχθεί ως προτεραιότητα η αναβάθμιση της Δημόσιας Ναυτικής Εκπαίδευσης και είχε ανακοινωθεί η πρόθεση εκσυγχρονισμού του θεσμικού της πλαισίου μέσω νομοθετικής πρωτοβουλίας. Έκτοτε έχουν μεσολαβήσει επτά χρόνια, κατά τα οποία πραγματοποιήθηκαν μελέτες, διαβουλεύσεις, επιμέρους παρεμβάσεις και επανειλημμένες δημόσιες αναφορές στην ανάγκη αλλαγής.

Στις 7 Αυγούστου 2025, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κ. Βασίλης Κικίλιας αναφέρθηκε στην προετοιμασία νέου νομοσχεδίου για την αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης, εκφράζοντας την προσδοκία σημαντικής αύξησης των εισακτέων και κάλυψης των θέσεων στις ΑΕΝ. Παράλληλα, η αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης περιλήφθηκε στις κυβερνητικές μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες για το δεύτερο εξάμηνο του 2025.

Το εύλογο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν έχουν γίνει επιμέρους ενέργειες. Είναι γιατί, παρά τις επανειλημμένες αναφορές και δεσμεύσεις, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί και κατατεθεί ένα συνολικό νομοθετικό πλαίσιο. Για ποιον λόγο η νομοθέτηση δεν έχει προχωρήσει επί επτά συναπτά έτη; Τι ακριβώς εμπόδισε την κατάθεση του και ποιο είναι πλέον το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα;


2. Εξοπλισμός, υποδομές και οικονομική στήριξη των σπουδαστών

Η πρόσφατη επίσκεψη του Υφυπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής κ. Στέφανου Γκίκα στην ΑΕΝ Ασπροπύργου ανέδειξε εκ νέου ορισμένες παρεμβάσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη. Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, στο προηγούμενο πρόγραμμα παραδόθηκε εξοπλισμός σε 13 εκπαιδευτικές μονάδες, με 43 διαφορετικά είδη εξοπλισμού προσομοιωτών και εργαστηρίων. Για την προγραμματική περίοδο ΕΣΠΑ 2021–2027 έχουν κινηθεί διαδικασίες διαγωνισμών μέσω οκτώ Περιφερειακών Προγραμμάτων για την προμήθεια εξοπλισμού σε 13 δημόσιες σχολές, μεταξύ των οποίων και η ΑΕΝ Ασπροπύργου.

Οι παρεμβάσεις αυτές είναι χρήσιμες και αναγκαίες. Ωστόσο, πρέπει να διακρίνεται σαφώς η προκήρυξη ή η διαγωνιστική διαδικασία από την ολοκλήρωση της προμήθειας, την παράδοση, την εγκατάσταση, τη θέση σε λειτουργία και, όπου απαιτείται, την πιστοποίηση του εξοπλισμού και του εκπαιδευτικού προσωπικού. Η πραγματική αναβάθμιση δεν μετριέται μόνο με τις εξαγγελίες ή τους προϋπολογισμούς, αλλά με το τι τελικά παραλαμβάνει και αξιοποιεί καθημερινά κάθε Ακαδημία.

Ιδιαίτερη αναφορά απαιτείται στην οικονομική ενίσχυση των σπουδαστών των ΑΕΝ, ύψους 3.400 ευρώ ανά δικαιούχο σπουδαστή και ανά ακαδημαϊκό έτος. Η συγκεκριμένη παροχή υλοποιείται μέσω συγχρηματοδοτούμενων πράξεων του ΕΣΠΑ, με πόρους του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και την προβλεπόμενη εθνική δημόσια συμμετοχή. Για τα ακαδημαϊκά έτη 2023–2024 έως 2026–2027 προβλέπεται συνολικός προϋπολογισμός 47.056.000 ευρώ.

Ωστόσο, από την καθημερινή επικοινωνία με τους ίδιους τους σπουδαστές μεταφέρεται έντονη ανησυχία για καθυστερήσεις στην καταβολή της ενίσχυσης. Η ύπαρξη εγκεκριμένου προϋπολογισμού δεν αρκεί, εάν η οικονομική στήριξη δεν φτάνει έγκαιρα στους δικαιούχους. Είναι αναγκαίο να υπάρξει επίσημη και αναλυτική ενημέρωση για τον αριθμό των δικαιούχων, τα ποσά που έχουν εγκριθεί και καταβληθεί, τις εκκρεμείς πληρωμές, τους λόγους των καθυστερήσεων και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής τους.


3. Η ακαδημαϊκή ταυτότητα και η αναγνώριση των σπουδών

Η συζήτηση για την αναβάθμιση των ΑΕΝ δεν μπορεί να περιορίζεται στην προμήθεια εξοπλισμού ή στην αύξηση του αριθμού των εισακτέων. Πρέπει να απαντά με σαφήνεια στο ουσιαστικό ερώτημα: ποια είναι η ακαδημαϊκή ταυτότητα των σπουδών που παρέχουν οι ΑΕΝ, ποιο είναι το επίπεδο των γνώσεων και των ικανοτήτων που αποκτούν οι απόφοιτοι και με ποιον τρόπο αποτυπώνεται και αναγνωρίζεται αυτό το επίπεδο στο εθνικό και ευρωπαϊκό πλαίσιο προσόντων.

Δεν προεξοφλούμε μια συγκεκριμένη κατάταξη ούτε θεωρούμε ότι η διάρκεια φοίτησης οδηγεί αυτομάτως σε συγκεκριμένο επίπεδο προσόντων. Ζητούμε, όμως, μια τεκμηριωμένη αξιολόγηση του προγράμματος σπουδών, των μαθησιακών αποτελεσμάτων, των εργαστηριακών και εκπαιδευτικών απαιτήσεων, της θαλάσσιας εκπαίδευσης και των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων, από τους αρμόδιους θεσμικούς φορείς.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι και η απουσία της Ελληνικής Δημόσιας Ναυτικής Εκπαίδευσης από σημαντικά διεθνή ακαδημαϊκά δίκτυα ναυτικής εκπαίδευσης. Ενδεικτικά, στην International Association of Maritime Universities (IAMU), ένα διεθνές δίκτυο πανεπιστημίων και ακαδημιών που δραστηριοποιούνται στην εκπαίδευση και κατάρτιση στελεχών της ναυτιλίας, συμμετέχουν εκπαιδευτικά ιδρύματα από δεκάδες χώρες, μεταξύ των οποίων η Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Γκάνα. Ωστόσο, οι Ελληνικές Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού δεν περιλαμβάνονται στον δημοσιευμένο κατάλογο των μελών του.

Το γεγονός αυτό δημιουργεί ένα εύλογο και σοβαρό ερώτημα: πώς είναι δυνατόν η Ελλάδα, μια χώρα με κορυφαία θέση στην παγκόσμια ναυτιλία, με τεράστια ναυτική παράδοση και με καθοριστική συμβολή στην επάνδρωση του παγκόσμιου εμπορικού στόλου, να μην έχει την αντίστοιχη θεσμική και ακαδημαϊκή παρουσία στα διεθνή δίκτυα ναυτικής εκπαίδευσης; Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα συμμετοχής σε έναν διεθνή οργανισμό. Πρόκειται για ζήτημα διεθνούς αναγνώρισης, ακαδημαϊκής εξωστρέφειας, συνεργασίας, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και ισότιμης παρουσίας της Ελληνικής Ναυτικής Εκπαίδευσης στον παγκόσμιο χάρτη.

Η απουσία αυτή πρέπει να εξεταστεί σοβαρά στο πλαίσιο της θεσμικής αναβάθμισης των ΑΕΝ, με στόχο να δημιουργηθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για τη διεθνή τους εκπροσώπηση και συμμετοχή σε αντίστοιχα ακαδημαϊκά δίκτυα.

Η Πολιτεία οφείλει να καθορίσει με σαφήνεια το ακαδημαϊκό και επαγγελματικό αποτύπωμα των ΑΕΝ, να προσδιορίσει τη θέση τους στο εκπαιδευτικό σύστημα και να διασφαλίσει ότι οι τίτλοι σπουδών αντανακλούν με διαφάνεια το πραγματικό επίπεδο εκπαίδευσης και τις απαιτήσεις του ναυτικού επαγγέλματος.


4. Η στελέχωση των ΑΕΝ και η αξιοποίηση της ναυτικής εμπειρίας

Καμία εκπαιδευτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει χωρίς επαρκές, σταθερό και κατάλληλα καταρτισμένο εκπαιδευτικό προσωπικό. Οι ελλείψεις σε εκπαιδευτικούς και ναυτοδιδασκάλους επιβαρύνουν τη λειτουργία των Ακαδημιών, δυσχεραίνουν την οργάνωση των μαθημάτων και των εργαστηρίων και δημιουργούν πρόσθετη πίεση στους ήδη υπηρετούντες εκπαιδευτικούς.

Κατά την προηγούμενη επικοινωνία του με εκπαιδευτικούς των ΑΕΝ, ο Υπουργός Ναυτιλίας κ. Βασίλης Κικίλιας είχε αναγνωρίσει την ανάγκη αντιμετώπισης των ελλείψεων σε εκπαιδευτικό προσωπικό και είχε αναφερθεί, στο πλαίσιο ανεπίσημης συζήτησης, στη δυνατότητα αξιοποίησης συνταξιούχων ναυτικών ως ναυτοδιδασκάλων.

Η πρόταση αυτή έχει ουσιαστική βάση. Ένας συνταξιούχος ναυτικός ηλικίας 52, 53 ή 55 ετών μπορεί να διαθέτει πρόσφατη, άμεση και απολύτως επίκαιρη επαγγελματική εμπειρία από τη σύγχρονη λειτουργία των πλοίων. Η εμπειρία αυτή αποτελεί πολύτιμο εκπαιδευτικό κεφάλαιο, το οποίο θα πρέπει να μπορεί να μεταφέρεται στις νεότερες γενιές αξιωματικών, χωρίς να απαιτείται να παρέλθει υποχρεωτικά μεγάλο χρονικό διάστημα από την αποχώρησή του από τη θάλασσα.

Στην πράξη, όμως, το ισχύον πλαίσιο απασχόλησης συνταξιούχων και οι ειδικότεροι περιορισμοί που συνδέονται με την απασχόληση σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης πριν από τη συμπλήρωση του 62ου έτους μπορούν, ανάλογα με τη μορφή της εργασιακής σχέσης, να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. Έχει μεταφερθεί ότι ενδιαφερόμενοι ναυτικοί αποθαρρύνθηκαν ή εγκατέλειψαν την προοπτική απασχόλησης ως ναυτοδιδάσκαλοι εξαιτίας των συνεπειών που ενδέχεται να έχει αυτή στην καταβολή της σύνταξής τους.

Για τον λόγο αυτό απαιτείται ειδική και σαφής νομοθετική πρόβλεψη για την αξιοποίηση συνταξιούχων ναυτικών στις ΑΕΝ, με τρόπο που να αίρει τα αντικίνητρα, να διασφαλίζει τη νόμιμη ασφαλιστική και συνταξιοδοτική μεταχείρισή τους και να επιτρέπει την αξιοποίηση της πρόσφατης ναυτικής εμπειρίας τους. Η ακριβής ρύθμιση πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη μορφή απασχόλησης και το ισχύον συνταξιοδοτικό καθεστώς, ώστε να μην δημιουργούνται αδικαιολόγητες απώλειες ή αβεβαιότητα.


5. Τι πρέπει να περιλαμβάνει το νέο θεσμικό πλαίσιο

Ένα ολοκληρωμένο νομοσχέδιο για τη Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση οφείλει να αντιμετωπίζει ενιαία και όχι αποσπασματικά τις βασικές προϋποθέσεις λειτουργίας και ανάπτυξης των ΑΕΝ. Ενδεικτικά, πρέπει να περιλαμβάνει:

• σαφή ακαδημαϊκή και θεσμική ταυτότητα των ΑΕΝ και τεκμηριωμένη αποτύπωση του επιπέδου των παρεχόμενων σπουδών·

• σύγχρονα προγράμματα σπουδών, με διαρκή σύνδεση της θεωρητικής διδασκαλίας με την εργαστηριακή, προσομοιωτική και θαλάσσια εκπαίδευση·

• μόνιμο και επαρκές σχέδιο στελέχωσης, με αξιοκρατικές διαδικασίες επιλογής και αξιοποίησης εκπαιδευτικών με κατάλληλα ακαδημαϊκά και επαγγελματικά προσόντα·

• σταθερή χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό, συμπληρωματικά προς τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, για τη συντήρηση, ανανέωση και πιστοποίηση των εργαστηρίων και των προσομοιωτών·

• σαφές πλαίσιο συντήρησης, τεχνικής υποστήριξης και πιστοποίησης του εκπαιδευτικού εξοπλισμού, ώστε οι προμήθειες να οδηγούν σε διαρκή επιχειρησιακή και εκπαιδευτική αξιοποίηση·

• ουσιαστική μέριμνα για τους σπουδαστές, με έγκαιρη καταβολή των προβλεπόμενων ενισχύσεων και υποστήριξη της θαλάσσιας εκπαιδευτικής τους πορείας·

• ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομίας, της διεθνούς συνεργασίας και της διασύνδεσης των ΑΕΝ με τις πραγματικές τεχνολογικές εξελίξεις της ναυτιλίας.


6. Από τις επιμέρους παρεμβάσεις σε ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο

Οι ανακοινώσεις για εξοπλισμό, χρηματοδοτήσεις, ενισχύσεις σπουδαστών και δράσεις ενημέρωσης έχουν τη δική τους αξία. Δεν απαντούν, όμως, από μόνες τους στο κεντρικό θεσμικό ερώτημα. Η Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση χρειάζεται ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο, με σαφείς στόχους, συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, προσδιορισμένες πηγές χρηματοδότησης και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Το σχέδιο αυτό πρέπει να διακρίνει τις έκτακτες ή συγχρηματοδοτούμενες δράσεις από τις πάγιες ανάγκες που οφείλει να καλύπτει με συνέπεια η Πολιτεία. Πρέπει επίσης να προβλέπει δημόσια λογοδοσία: τι εγκρίθηκε, τι δημοπρατήθηκε, τι παραδόθηκε, τι λειτουργεί, τι πιστοποιήθηκε και ποιο είναι το πραγματικό κόστος λειτουργίας και συντήρησης.

Η σημερινή συγκυρία προσφέρει την ευκαιρία να περάσουμε από τις αποσπασματικές παρεμβάσεις σε μια συνολική μεταρρύθμιση. Αυτό προϋποθέτει έναν ουσιαστικό και αντιπροσωπευτικό διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους στη ναυτιλιακή και εκπαιδευτική κοινότητα: τους πλοιοκτήτες, τα στελέχη των ναυτιλιακών εταιρειών, τους εκπαιδευτικούς, τους σπουδαστές, τους αποφοίτους, τους εκπροσώπους των ναυτικών και τους αρμόδιους θεσμικούς και επαγγελματικούς φορείς. Παράλληλα, προϋποθέτει τη δημοσιοποίηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου νόμου, ώστε να ακολουθήσει ουσιαστική διαβούλευση πριν από την κατάθεση του στη Βουλή.


7. Η ευθύνη της Πολιτείας και ο χρόνος που περνά

Η καθυστέρηση δεν είναι ουδέτερη. Επηρεάζει την καθημερινή λειτουργία των Ακαδημιών, την επαγγελματική προοπτική των σπουδαστών, την εργασιακή κατάσταση των εκπαιδευτικών και την ικανότητα της χώρας να προετοιμάζει τους αξιωματικούς που χρειάζεται η Ελληνική και η διεθνής ναυτιλία.

Πίσω από κάθε εκκρεμότητα υπάρχουν άνθρωποι: σπουδαστές που περιμένουν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους με σύγχρονα μέσα, εκπαιδευτικοί που καλούνται να καλύψουν κενά, έμπειροι ναυτικοί που θα μπορούσαν να μεταφέρουν τη γνώση τους και Ακαδημίες που χρειάζονται σταθερό θεσμικό και οικονομικό περιβάλλον. Η ζωή του ανθρώπου είναι σύντομη και, κυρίως, είναι μία. Δεν μπορεί η επαγγελματική και εκπαιδευτική πορεία τόσων ανθρώπων να παραμένει επ’ αόριστον σε αναμονή εξαγγελιών.


8. Συγκεκριμένα ερωτήματα προς την Κυβέρνηση

Με βάση τα παραπάνω, ζητούμε σαφείς απαντήσεις στα ακόλουθα:

1. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα η προετοιμασία του νέου θεσμικού πλαισίου για τη Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση και ποιο είναι το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κατάθεσης του στη Βουλή;

2. Για ποιον λόγο δεν έχει ολοκληρωθεί η νομοθέτηση, παρά τις σχετικές κυβερνητικές αναφορές από το 2019, και ποια ζητήματα εξακολουθούν να εκκρεμούν;

3. Θα δημοσιοποιηθεί το σχέδιο νόμου και θα προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τις ΑΕΝ, τους εκπαιδευτικούς, τους σπουδαστές και τους θεσμικούς και επαγγελματικούς φορείς;

4. Με ποια διαδικασία θα αποσαφηνιστεί η ακαδημαϊκή ταυτότητα και η κατάταξη των σπουδών των ΑΕΝ στο Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων, βάσει τεκμηριωμένης αξιολόγησης των μαθησιακών αποτελεσμάτων;

5. Ποιο είναι το σχέδιο μόνιμης και επαρκούς στελέχωσης των ΑΕΝ και προτίθεται η Κυβέρνηση να θεσπίσει ειδική ρύθμιση για την αξιοποίηση συνταξιούχων ναυτικών ως ναυτοδιδασκάλων, χωρίς αδικαιολόγητα συνταξιοδοτικά αντικίνητρα;

6. Πόσοι δικαιούχοι έχουν λάβει μέχρι σήμερα την οικονομική ενίσχυση των 3.400 ευρώ, πόσες πληρωμές εκκρεμούν και πότε προβλέπεται να ολοκληρωθούν;

7. Ποιο είναι το συνολικό, πολυετές σχέδιο χρηματοδότησης των ΑΕΝ για υποδομές, εργαστήρια, προσομοιωτές, συντήρηση, πιστοποίηση και λειτουργικές ανάγκες, πέρα από τις επιμέρους συγχρηματοδοτούμενες δράσεις;


9. Από τις εξαγγελίες στη νομοθετική κατοχύρωση

Κύριε Πρωθυπουργέ, η Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση δεν χρειάζεται άλλη μία γενική διαβεβαίωση ότι αποτελεί προτεραιότητα. Χρειάζεται συγκεκριμένη πολιτική απόφαση, ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής.

Η Ελλάδα, ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη, οφείλει να διαθέτει Δημόσιες Ναυτικές Ακαδημίες αντάξιες της ναυτιλίας της και των ανθρώπων που τη στελεχώνουν. Οι σπουδαστές, οι εκπαιδευτικοί και οι εργαζόμενοι στις ΑΕΝ δικαιούνται να γνωρίζουν ποιο είναι το σχέδιο της Πολιτείας και πότε αυτό θα υλοποιηθεί.

Ζητούμε, επομένως, να αναληφθεί η αναγκαία πρωτοβουλία σε κυβερνητικό επίπεδο, ώστε να παρουσιαστεί και να κατατεθεί χωρίς νέα καθυστέρηση ένα ολοκληρωμένο σχέδιο νόμου για τη Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση.

Η Δημόσια Ναυτική Εκπαίδευση χρειάζεται σχέδιο, θεσμική κατοχύρωση και πράξεις. Όχι άλλη αναμονή.

 

Με ιδιαίτερη εκτίμηση,

 

Αναστάσιος Μπάλλας

Αρχιμηχανικός Ε.Ν. – Μηχανικός Α΄ Τάξης

Επίκουρος Καθηγητής ΑΕΝ Ασπροπύργου

 

Πρόεδρος της Κοινής Πλεύσης

 


Sunday, 25 October 2026

Από τις εξαγγελίες στη νομοθετική κατοχύρωση

ΝΑΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ


Πόσο ακόμη θα μείνει το νομοσχέδιο στα συρτάρια του Υπουργείου;

«Ήμουν νιος και γέρασα!»

Αυτή είναι η φράση που έρχεται αυθόρμητα στο μυαλό όσων υπηρετούν επί χρόνια τη ναυτική εκπαίδευση και παρακολουθούν διαρκώς εξαγγελίες, συζητήσεις και υποσχέσεις για τον εκσυγχρονισμό της.

Εδώ και χρόνια ακούμε για την ανάγκη ενός νέου, σύγχρονου θεσμικού πλαισίου για τις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού. Για αλλαγές που θα αντιμετωπίσουν χρόνιες παθογένειες, θα αναβαθμίσουν την εκπαίδευση των αυριανών αξιωματικών του Εμπορικού Ναυτικού και θα δώσουν στις ΑΕΝ τις υποδομές, τα μέσα και τις δυνατότητες που απαιτούν οι σύγχρονες ανάγκες της ναυτιλίας.

Κι όμως, η αναμονή συνεχίζεται.

Στις 3 Αυγούστου 2025, ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, κ. Βασίλης Κικίλιας, ανακοίνωσε ότι το φθινόπωρο θα έφερνε προς ψήφιση ένα κρίσιμο νομοσχέδιο για τη ναυτική εκπαίδευση.

Από τότε, το εύλογο ερώτημα παραμένει:

Πού βρίσκεται σήμερα αυτό το νομοσχέδιο;

Έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία του; Υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο και χρονοδιάγραμμα; Πότε θα δοθεί στη δημοσιότητα, ώστε να τεθεί σε ουσιαστική δημόσια διαβούλευση; Πότε θα κατατεθεί στη Βουλή προς ψήφιση;

Και, κυρίως, τι είναι αυτό που καθυστερεί την προώθηση του;

Δεν μιλάμε για μια δευτερεύουσα διοικητική εκκρεμότητα. Μιλάμε για τη ναυτική εκπαίδευση, για την ποιότητα της κατάρτισης των μελλοντικών αξιωματικών, για τις συνθήκες λειτουργίας των ΑΕΝ, για τις ανάγκες σε εκπαιδευτικό προσωπικό, για τις υποδομές, τα εργαστήρια και τους προσομοιωτές.

Μιλάμε για το μέλλον ενός κλάδου που αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της Ναυτιλίας μας.

Μπορεί η ναυτική εκπαίδευση να παραμένει σε μια θεσμική γκρίζα ζώνη;

Υπάρχει, όμως, και ένα ζήτημα με ιδιαίτερη βαρύτητα, το οποίο δεν μπορεί να παραμένει στο περιθώριο της συζήτησης: η σαφής θεσμική και ακαδημαϊκή κατάταξη των σπουδών στις Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού.

Πώς είναι δυνατόν, σε μια χώρα με τόσο ισχυρή ναυτιλιακή παράδοση και σε μια Ευρώπη που έχει αναπτύξει κοινά πλαίσια προσόντων και αναγνώρισης, να εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την επίσημη αντιστοίχιση του επιπέδου των σπουδών στις ΑΕΝ;

Η συζήτηση δεν αφορά απλώς έναν τίτλο σπουδών ή μια τυπική διοικητική κατάταξη. Αφορά το ακαδημαϊκό επίπεδο της παρεχόμενης εκπαίδευσης, την αναγνώριση των γνώσεων και των δεξιοτήτων που αποκτούν οι σπουδαστές, τις επαγγελματικές τους προοπτικές, καθώς και τη θέση της Ελληνικής Ναυτικής Εκπαίδευσης στο ευρωπαϊκό και διεθνές εκπαιδευτικό περιβάλλον.

Αυτό που πλέον αναμένουμε δεν είναι νέες συζητήσεις, επαναλαμβανόμενες υποσχέσεις και αόριστες δεσμεύσεις, αλλά συγκεκριμένες αποφάσεις και επίσημες ανακοινώσεις που θα αποτυπώνουν την οριστική επίλυση του ζητήματος. Η Ελληνική Ναυτική Εκπαίδευση δεν μπορεί να παραμένει σε καθεστώς αναμονής, όταν διακυβεύονται η ακαδημαϊκή αναγνώριση των σπουδών, η επαγγελματική προοπτική των αποφοίτων και το μέλλον των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού.

Εάν οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης και του αρμόδιου υπουργού, κ. Βασίλη Κικίλια, δεν μεταφραστούν σε συγκεκριμένο και μετρήσιμο αποτέλεσμα, τότε θα πρόκειται για αποτυχία στην εκπλήρωση των εξαγγελιών και των δεσμεύσεων τους απέναντι στη ναυτική εκπαίδευση, στους σπουδαστές και στους αποφοίτους της.

Η αξιοπιστία της πολιτικής δεν κρίνεται από όσα υπόσχεται, αλλά από όσα τελικά υλοποιεί.

Ως εκπαιδευτικοί των ΑΕΝ, θεωρούμε ότι το επίπεδο των σπουδών και των απαιτήσεων που καλούμαστε να υπηρετήσουμε πρέπει να αποτυπώνεται με σαφήνεια και θεσμική συνέπεια. Δεν μπορεί να αρκούμαστε σε εκτιμήσεις ή σε διαφορετικές ερμηνείες, όταν πρόκειται για ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα.

Η Πολιτεία οφείλει να ξεκαθαρίσει επίσημα σε ποιο επίπεδο του Εθνικού και του Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων αντιστοιχούν οι σπουδές στις ΑΕΝ, με ποια κριτήρια και με ποια διαδικασία μπορεί να κατοχυρωθεί η προσήκουσα αναγνώριση τους.

Είναι το επίπεδο 6; Υπάρχει άλλη θεσμικά τεκμηριωμένη λύση που ανταποκρίνεται στη φύση, στο περιεχόμενο και στις απαιτήσεις των σπουδών;

Αυτά δεν μπορεί να παραμένουν αναπάντητα ερωτήματα. Χρειάζονται τεκμηριωμένη αξιολόγηση, θεσμική απόφαση και σαφής ενημέρωση.

Δεν ζητάμε να παρακαμφθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες ούτε να αποδοθεί ένας τίτλος χωρίς τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Ζητάμε να εξεταστεί το ζήτημα με σοβαρότητα, διαφάνεια και συγκεκριμένο στόχο: να πάψει η θεσμική ασάφεια και να υπάρξει σαφής, επίσημη και τεκμηριωμένη αναγνώριση του επιπέδου των σπουδών στις ΑΕΝ.

Εάν υπάρχουν αντικειμενικά εμπόδια, η Πολιτεία οφείλει να τα εξηγήσει. Εάν απαιτούνται θεσμικές ή εκπαιδευτικές προσαρμογές, οφείλει να παρουσιάσει τον δρόμο για την υλοποίηση τους.

Αυτό που δεν είναι αποδεκτό είναι η αδράνεια και η διαιώνιση μιας εκκρεμότητας που επηρεάζει το κύρος της ναυτικής εκπαίδευσης και τις προοπτικές των αποφοίτων της.

Και εδώ τίθεται ένα ακόμη ερώτημα: ποιοι λόγοι εμποδίζουν μέχρι σήμερα την ουσιαστική αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος;

Η απάντηση πρέπει να δοθεί θεσμικά και με διαφάνεια. Η ναυτική εκπαίδευση δεν μπορεί να αποτελεί πεδίο αόριστων υποσχέσεων, αντικρουόμενων προσεγγίσεων ή αναβολών χωρίς τέλος.

Η ΚΟΙΝΗ ΠΛΕΥΣΗ έχει ήδη αναδείξει το ζήτημα μέσα από τις θέσεις και τις παρεμβάσεις της. Και θα συνεχίσει να διεκδικεί μια καθαρή, ολοκληρωμένη και δίκαιη λύση.

Η επικείμενη επίσκεψη του Υπουργού στην ΑΕΝ Ασπροπύργου πρέπει να φέρει απαντήσεις — όχι υποσχέσεις.

Ενόψει της επικείμενης επίσκεψης του Υπουργού στην ΑΕΝ Ασπροπύργου, την πρώτη Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού της χώρας, εύλογα περιμένουμε να μάθουμε αν η προώθηση του νέου νομοσχεδίου βρίσκεται στις άμεσες προτεραιότητες της πολιτικής ηγεσίας.

Ας ελπίσουμε ότι δεν θα πρόκειται για μία ακόμη εθιμοτυπική επίσκεψη ή μια επικοινωνιακή εκδήλωση εντυπώσεων, αλλά για την ώρα των ουσιαστικών ανακοινώσεων που περιμένουμε εδώ και χρόνια.

Η συγκεκριμένη εκδήλωση αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για την κυβέρνηση να αποδείξει έμπρακτα ότι οι δεσμεύσεις της δεν παραμένουν στα λόγια. Η κυβερνητική ευθύνη είναι διαρκής και δεν εξαντλείται στο πρόσωπο του εκάστοτε υπουργού. Οι αλλαγές στην πολιτική ηγεσία ενός υπουργείου δεν μπορούν να συνεπάγονται κάθε φορά την επανεκκίνηση των διαδικασιών ούτε να αποτελούν άλλοθι για τη διαιώνιση εκκρεμοτήτων. Αντιθέτως, κάθε νέα πολιτική ηγεσία οφείλει να αξιοποιεί το έργο που έχει προηγηθεί, να διασφαλίζει τη συνέχειά του και να ολοκληρώνει τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί.

Όταν, μάλιστα, ανακοινώνεται ότι ένα ζήτημα θα έχει προχωρήσει μέσα σε έναν μήνα και τελικά παρέρχεται ένας χρόνος χωρίς να έχει παρουσιαστεί κανένα απτό αποτέλεσμα, η καθυστέρηση μετατρέπεται σε ζήτημα πολιτικής αξιοπιστίας και κυβερνητικής ευθύνης.

Εύλογα, λοιπόν, γεννάται το ερώτημα: Γιατί ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, που αφορά την ακαδημαϊκή αναγνώριση και το μέλλον της Ελληνικής Ναυτικής Εκπαίδευσης, εξακολουθεί να παραμένει σε εκκρεμότητα; Μήπως η εξαγγελία διατηρείται σε αναμονή προκειμένου να αξιοποιηθεί επικοινωνιακά όσο πλησιάζουν οι εκλογές; Και, εάν δεν πρόκειται για προεκλογική εξαγγελία, τι είναι αυτό που εμποδίζει την ολοκλήρωση μιας διαδικασίας για την οποία έχουν ήδη δοθεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις;

Η συγκεκριμένη εκδήλωση αποτελεί την ευκαιρία το νομοσχέδιο να βγει επιτέλους από τα συρτάρια, να παρουσιαστεί επίσημα, να δημοσιοποιηθεί το περιεχόμενο του, να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση και να προχωρήσει η διαδικασία για τη νομοθετική του κατοχύρωση πριν από τις επερχόμενες εκλογές.

Διαφορετικά, η εκδήλωση κινδυνεύει να περιοριστεί σε μία ακόμη επικοινωνιακή φιέστα, ενώ η ουσία του ζητήματος θα παραμένει άλυτη.

Η Ελληνική Ναυτική Εκπαίδευση δεν χρειάζεται νέες εξαγγελίες ούτε διαρκή επανεκκίνηση των ίδιων διαδικασιών με κάθε αλλαγή προσώπων. Χρειάζεται συνέχεια, συνέπεια και, πάνω απ’ όλα, νομοθετική κατοχύρωση.

Κύριε Υπουργέ,

Η επικείμενη επίσκεψη σας στην ΑΕΝ Ασπροπύργου αποτελεί μια ευκαιρία να αποδείξετε έμπρακτα ότι η αναβάθμιση της ναυτικής εκπαίδευσης αποτελεί πραγματική κυβερνητική προτεραιότητα.

Αν όχι τώρα, πότε;

Όταν μια εκκρεμότητα διαιωνίζεται, το ερώτημα δεν είναι πλέον αν γνωρίζουμε το πρόβλημα. Είναι γιατί δεν το λύνουμε.

Καθώς η παρούσα κυβερνητική θητεία πλησιάζει προς την ολοκλήρωση της και η χώρα εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική περίοδο, η ευθύνη για την επίλυση του ζητήματος γίνεται ακόμη μεγαλύτερη. Δεν θα πρέπει να φτάσουμε στο τέλος αυτής της θητείας αναγκαζόμενοι να επαναλάβουμε τα ίδια αιτήματα και τις ίδιες διεκδικήσεις, περιμένοντας από την επόμενη κυβέρνηση, είτε με τα ίδια είτε με διαφορετικά πρόσωπα, να δώσει λύση σε ένα ζήτημα που θα έπρεπε ήδη να έχει αντιμετωπιστεί. Η Ελληνική Ναυτική Εκπαίδευση δεν μπορεί να παραμένει όμηρος των κυβερνητικών αλλαγών και των διαδοχικών εξαγγελιών. Αυτό που αναμένουμε είναι η παρούσα κυβέρνηση να αναλάβει την ευθύνη της και να ολοκληρώσει τη νομοθετική πρωτοβουλία που η ίδια έχει δεσμευτεί να προωθήσει.

Οι άνθρωποι που υπηρέτησαν και υπηρετούν επί δεκαετίες τη ναυτική εκπαίδευση δεν μπορούν να περιμένουν άλλο την αυτονόητη θεσμική αναγνώριση. Έχουν ακούσει πολλές υποσχέσεις και έχουν δει κυβερνήσεις και υπουργούς να αλλάζουν, ενώ το ζήτημα παραμένει άλυτο. Έτσι, η πολυετής αναμονή γεννά εύλογα την πικρία του «Ήμουν νιος και γέρασα», ενώ οι επαναλαμβανόμενες εξαγγελίες θυμίζουν τη λαϊκή σοφία: «Όταν ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι».

Το ζητούμενο απ´όλους μας, όμως, δεν είναι να επιβεβαιωθούν οι παροιμίες, αλλά να διαψευστούν με πράξεις. Οι δεσμεύσεις πρέπει επιτέλους να γίνουν πράξη και η θεσμική αναγνώριση να πάψει να αποτελεί μια διαρκώς αναβαλλόμενη υπόσχεση.


ΚΟΙΝΗ ΠΛΕΥΣΗ

Για μια σύγχρονη, ουσιαστικά αναβαθμισμένη και αντάξια της Ελληνικής Ναυτιλίας Ναυτική Εκπαίδευση.



ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

  ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ κ. Κυριάκο Μητσοτάκη ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ: Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολι...