Ωρομίσθιοι Εκπαιδευτικοί - Η Ραχοκοκαλιά της Ναυτικής Εκπαίδευσης

Οι Ωρομίσθιοι Εκπαιδευτικοί και οι Ναυτοδιδάσκαλοι: Η Ραχοκοκαλιά της Ναυτικής Εκπαίδευσης

Η λειτουργία των Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού στηρίζεται σήμερα, σε πολύ μεγάλο βαθμό και σε αρκετές περιπτώσεις κατά κύριο λόγο, στους ωρομίσθιους εκπαιδευτικούς.

Η πραγματικότητα είναι ότι οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί και οι Ναυτοδιδάσκαλοι καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των εκπαιδευτικών αναγκών πολλών ΑΕΝ και αποτελούν τον βασικό πυλώνα πάνω στον οποίο στηρίζεται η καθημερινή εκπαιδευτική λειτουργία των σχολών.

Ιδιαίτερα στις ΑΕΝ της περιφέρειας, η συμβολή τους δεν είναι απλώς σημαντική. Είναι απολύτως καθοριστική.

Υπάρχουν περιπτώσεις ΑΕΝ όπου ο αριθμός των μόνιμων εκπαιδευτικών είναι εξαιρετικά περιορισμένος ή σχεδόν μηδενικός σε ορισμένα γνωστικά αντικείμενα, ενώ συχνά απαιτούνται μετακινήσεις προσωπικού από άλλες σχολές προκειμένου να καλυφθούν οι βασικές εκπαιδευτικές ανάγκες, να υποστηριχθεί η έναρξη και η ομαλή εξέλιξη του προγράμματος σπουδών και να διασφαλιστεί η εύρυθμη λειτουργία της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Στις περιπτώσεις αυτές, οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί και οι Ναυτοδιδάσκαλοι δεν αποτελούν απλώς συμπληρωματική λύση. Αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη λειτουργία της σχολής και για την παροχή της εκπαίδευσης που δικαιούνται οι σπουδαστές.

Η πραγματικότητα αυτή επιβάλλει μια διαφορετική και ουσιαστικότερη προσέγγιση στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται, αξιοποιείται και υποστηρίζεται το προσωπικό αυτό.

Για τον λόγο αυτό, έχει έρθει η στιγμή να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται, προγραμματίζεται και αξιοποιείται το έργο των ωρομίσθιων εκπαιδευτικών στις ΑΕΝ.

Ένας εκπαιδευτικός που καλείται να υπογράψει σύμβαση θα πρέπει, στο μέτρο του δυνατού, να γνωρίζει εκ των προτέρων:

• ποια μαθήματα πρόκειται να αναλάβει,

• πόσες διδακτικές ώρες θα έχει,

• ποιο θα είναι το βασικό εβδομαδιαίο του πρόγραμμα,

• ποιες θα είναι οι απαιτήσεις και οι εκπαιδευτικοί στόχοι των μαθημάτων που καλείται να διδάξει.

Η γνώση αυτή δεν αποτελεί προνόμιο.

Αποτελεί στοιχειώδη προϋπόθεση σοβαρού επαγγελματικού και εκπαιδευτικού προγραμματισμού.

Ο εκπαιδευτικός οφείλει να γνωρίζει αν διαθέτει την απαιτούμενη εξειδίκευση για το αντικείμενο που του ανατίθεται, αν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του και αν επιθυμεί να αναλάβει τη συγκεκριμένη εκπαιδευτική ευθύνη πριν δεσμευθεί με την υπογραφή της σύμβασης του.

Αναγνωρίζουμε βεβαίως ότι οι ανάγκες μιας ΑΕΝ μεταβάλλονται διαρκώς και ότι οι συμβάσεις προβλέπουν την υποχρέωση προσαρμογής στις εκπαιδευτικές ανάγκες της σχολής.

Όμως άλλο πράγμα είναι η αναγκαία ευελιξία και άλλο η πλήρης αβεβαιότητα.

Οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως προσωρινές λύσεις ή ως περιστασιακοί συνεργάτες που καλούνται να καλύψουν αποσπασματικά μερικές ώρες διδασκαλίας.

Οι ΑΕΝ χρειάζονται εκπαιδευτικούς με παρουσία, συνέχεια, συμμετοχή και ουσιαστική επαφή με τους σπουδαστές.

Για τον λόγο αυτό, όπου οι ανάγκες της σχολής το επιτρέπουν, θα πρέπει να επιδιώκεται η συγκέντρωση ενός ουσιαστικού και αξιοπρεπούς αριθμού διδακτικών ωρών ανά ωρομίσθιο εκπαιδευτικό, ώστε η συμμετοχή του στην εκπαιδευτική διαδικασία να αποτελεί πραγματική επαγγελματική επιλογή και όχι περιστασιακή απασχόληση.

Ιδιαίτερα στις σχολές Πλοιάρχων και Μηχανικών, όπου η εξεύρεση έμπειρων στελεχών της ναυτιλίας καθίσταται ολοένα δυσκολότερη, η Ναυτική Εκπαίδευση οφείλει να αξιοποιεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό την εμπειρία και τη γνώση όσων επιλέγουν να μεταφέρουν τη θαλάσσια και επαγγελματική τους εμπειρία στις αίθουσες διδασκαλίας.

Η θέση μας είναι ότι, όπου υπάρχουν οι αντίστοιχες εκπαιδευτικές ανάγκες, θα πρέπει να επιδιώκεται κατά προτεραιότητα η πλήρης και ουσιαστική αξιοποίηση των Ναυτοδιδασκάλων, των Πλοιάρχων και των Μηχανικών Ε.Ν., με ανάθεση διδακτικού έργου που να προσεγγίζει το μέγιστο επιτρεπόμενο πλαίσιο ωρών.

Η εμπειρία ενός Α΄ Μηχανικού ή ενός Πλοιάρχου δεν πρέπει να αξιοποιείται αποσπασματικά για λίγες μόνο ώρες διδασκαλίας όταν υπάρχουν πραγματικές εκπαιδευτικές ανάγκες που μπορούν να καλυφθούν από το ίδιο πρόσωπο.

Η Ναυτική Εκπαίδευση έχει τη δυνατότητα να αξιοποιεί ευέλικτα τους Ναυτοδιδασκάλους σε θεωρητικά μαθήματα, σε εργαστηριακές ασκήσεις, σε προσομοιωτές, σε εφαρμοσμένη ναυτική και τεχνική εκπαίδευση, καθώς και σε κάθε γνωστικό αντικείμενο που σχετίζεται άμεσα με την επαγγελματική τους εμπειρία.

Αυτή η ευελιξία δεν αποτελεί προνόμιο.

Αποτελεί εργαλείο αναβάθμισης της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Εμπειρία, Συνέχεια και Αξιολόγηση

Η Ναυτική Εκπαίδευση έχει ανάγκη από συνέχεια, θεσμική μνήμη και συσσώρευση εμπειρίας.

Οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί που έχουν διδάξει επί σειρά ετών, έχουν αξιολογηθεί θετικά και έχουν αποδείξει στην πράξη την επάρκεια, τη συνέπεια και την εκπαιδευτική τους ικανότητα, δεν είναι λογικό να αντιμετωπίζονται κάθε χρόνο ως νέοι υποψήφιοι χωρίς καμία αναγνώριση της προηγούμενης προσφοράς τους.

Η εμπειρία στη διδασκαλία συγκεκριμένων μαθημάτων αποτελεί πολύτιμο κεφάλαιο για τις ΑΕΝ και πρέπει να λαμβάνεται ουσιαστικά υπόψη στις διαδικασίες επιλογής και επαναπρόσληψης.

Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ότι η προηγούμενη επιτυχής διδακτική υπηρεσία, η θετική αξιολόγηση από τα αρμόδια όργανα της σχολής και η αποδεδειγμένη εκπαιδευτική επάρκεια θα πρέπει να μοριοδοτούνται ουσιαστικά και να παρέχουν σαφές πλεονέκτημα έναντι υποψηφίων που δεν διαθέτουν αντίστοιχη εκπαιδευτική εμπειρία στις ΑΕΝ.

Η αξιολόγηση των ωρομίσθιων εκπαιδευτικών δεν πρέπει να αποτελεί μια τυπική διαδικασία, αλλά ένα ουσιαστικό εργαλείο διασφάλισης της ποιότητας της Ναυτικής Εκπαίδευσης.

Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ότι θα πρέπει να πραγματοποιείται με τη συμμετοχή των αρμόδιων εκπαιδευτικών οργάνων κάθε ΑΕΝ και να βασίζεται σε συγκεκριμένα και αντικειμενικά κριτήρια.

Στη διαδικασία αυτή οφείλουν να έχουν ουσιαστικό ρόλο οι Τομεάρχες, τα μέλη του Εκπαιδευτικού Συμβουλίου και οι θεσμοθετημένοι εκπρόσωποι των σπουδαστών, ώστε να αποτυπώνεται συνολικά η εκπαιδευτική εικόνα, η επιστημονική επάρκεια, η διδακτική ικανότητα, η συνέπεια, η συνεργασία και η προσφορά κάθε εκπαιδευτικού.

Μια τέτοια διαδικασία ενισχύει τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την αξιοκρατία, περιορίζοντας την εξάρτηση από προσωπικές σχέσεις, άτυπες εισηγήσεις ή εξωεκπαιδευτικές παρεμβάσεις και διασφαλίζοντας ότι η επιλογή των εκπαιδευτικών βασίζεται πρωτίστως στην αποδεδειγμένη αξία, το έργο και την προσφορά τους.

Η αξιολόγηση δεν πρέπει να λειτουργεί τιμωρητικά.

Πρέπει να λειτουργεί ως μηχανισμός αναγνώρισης της ποιότητας, της συνέπειας και της προσφοράς.

Με αυτόν τον τρόπο οι σχολές διατηρούν την εκπαιδευτική τους μνήμη, επιβραβεύουν όσους έχουν αποδείξει την αξία τους και εξασφαλίζουν μεγαλύτερη σταθερότητα, συνέχεια και ποιότητα στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Η Ναυτική Εκπαίδευση έχει ανάγκη από κανόνες που να εμπνέουν εμπιστοσύνη σε όλους: στους εκπαιδευτικούς, στις διοικήσεις των σχολών και κυρίως στους σπουδαστές που αποτελούν τον τελικό αποδέκτη της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Η Ιδιαίτερη Περίπτωση των Ναυτοδιδασκάλων

Παράλληλα, είναι αναγκαίο να αναγνωριστεί η ιδιαιτερότητα του ναυτικού επαγγέλματος.

Σε αντίθεση με άλλες επαγγελματικές κατηγορίες που μπορούν να διατηρούν παράλληλες επαγγελματικές δραστηριότητες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ο ναυτικός εξαρτά σημαντικό μέρος της επαγγελματικής του εξέλιξης από τη θαλάσσια υπηρεσία και τη διατήρηση ενεργού επαφής με το επάγγελμα.

Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να εξεταστούν θεσμικές λύσεις που να επιτρέπουν στους Ναυτοδιδασκάλους, εφόσον το επιθυμούν και χωρίς να διαταράσσεται η εκπαιδευτική λειτουργία των ΑΕΝ, να διατηρούν ενεργό επαγγελματικό δεσμό με τη θάλασσα.

Η δυνατότητα ναυτολόγησης κατά τις περιόδους που οι σχολές παραμένουν κλειστές, καθώς και η αναζήτηση ευέλικτων μορφών επαγγελματικής απασχόλησης που δεν συγκρούονται με το εκπαιδευτικό έργο, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της επαγγελματικής τους επάρκειας και της επαφής τους με τις σύγχρονες εξελίξεις της ναυτιλίας.

Η Ναυτική Εκπαίδευση δεν έχει ανάγκη μόνο από κτίρια, εργαστήρια και εξοπλισμό.

Έχει ανάγκη από ανθρώπους.

Και ιδιαίτερα από ανθρώπους που έχουν ζήσει τη θάλασσα, συνεχίζουν να την παρακολουθούν και μπορούν να μεταφέρουν στους σπουδαστές εμπειρία που κανένα βιβλίο δεν μπορεί να αντικαταστήσει.

Η αναβάθμιση των ΑΕΝ περνά μέσα από την αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού τους.

Και οι ωρομίσθιοι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα οι Ναυτοδιδάσκαλοι, αποτελούν αναπόσπαστο και καθοριστικό μέρος αυτής της προσπάθειας.

Θέση της «Κοινής Πλεύσης» για τους Ωρομίσθιους Εκπαιδευτικούς και τους Ναυτοδιδασκάλους των ΑΕΝ.