Αποφάσισα να γράψω αυτό το κείμενο ύστερα από συζητήσεις που είχα το τελευταίο διάστημα με ακαδημαϊκούς συναδέλφους στην Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού όπου υπηρετώ.
Οι συζητήσεις αυτές μου επιβεβαίωσαν ότι, παρά το υψηλό επιστημονικό επίπεδο πολλών συναδέλφων, συχνά δεν υπάρχει πλήρης εικόνα για τη σημερινή πραγματικότητα της ναυτικής αγοράς εργασίας και τις συνθήκες που θα συναντήσουν οι απόφοιτοί μας όταν βγουν στη θάλασσα.
Και αυτό δεν αποτελεί μομφή.
Είναι μια φυσική συνέπεια του γεγονότος ότι πολλοί ακαδημαϊκοί δεν έχουν υπηρετήσει στη σύγχρονη εμπορική ναυτιλία ούτε έχουν ζήσει από κοντά τις μεγάλες αλλαγές που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια στη στελέχωση των πλοίων και στη διεθνή ναυτιλιακή αγορά.
Όμως οι Ακαδημίες Εμπορικού Ναυτικού δεν εκπαιδεύουν απλώς φοιτητές.
Εκπαιδεύουν αυριανούς αξιωματικούς.
Και οι αξιωματικοί αυτοί θα κληθούν να εργαστούν σε ένα περιβάλλον πολύ διαφορετικό από εκείνο που ίσχυε πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια.
Τα τελευταία χρόνια το θεσμικό πλαίσιο της Ελληνικής Σημαίας έχει μεταβληθεί σημαντικά.
Μεταξύ άλλων, ο Ν. 4714/2020 εισήγαγε μεγαλύτερη ευελιξία στη στελέχωση συγκεκριμένων κατηγοριών πλοίων και επέτρεψε την εφαρμογή διεθνών συλλογικών συμβάσεων όχι μόνο για το κατώτερο πλήρωμα αλλά και για ειδικότητες αξιωματικών, όπως ο Ανθυποπλοίαρχος και ο Γ΄ Μηχανικός.
Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τους σπουδαστές των σχολών Μηχανικών.
Μια Σημαντική Διαφοροποίηση μεταξύ Πλοιάρχων και Μηχανικών
Αξίζει να επισημανθεί μια διαφορά που συχνά δεν γίνεται πλήρως αντιληπτή μέσα στις σχολές μας.
Οι απόφοιτοι των σχολών Πλοιάρχων εξακολουθούν, κατά γενικό κανόνα, να διαθέτουν μια ισχυρότερη θεσμική παρουσία στα πλοία υπό Ελληνική Σημαία. Η Ελληνική νομοθεσία και οι οργανικές συνθέσεις εξακολουθούν να διατηρούν μεγαλύτερη έμφαση στη στελέχωση της Γέφυρας με Έλληνες αξιωματικούς, γεγονός που προσφέρει στους νέους Πλοιάρχους ένα σχετικά σταθερότερο πλαίσιο επαγγελματικής εξέλιξης εντός του Ελληνικού Νηολογίου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι Πλοίαρχοι περιορίζονται στην Ελληνική Σημαία.
Αντιθέτως, η μεγάλη πλειονότητα των Ελλήνων αξιωματικών Γέφυρας υπηρετεί επίσης σε πλοία Ελληνικών Συμφερόντων με ξένες σημαίες και διαγράφει εξαιρετικές διεθνείς σταδιοδρομίες.
Ωστόσο, η πραγματικότητα των Μηχανικών παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες.
Οι μεταβολές που έχουν επέλθει τα τελευταία χρόνια καθιστούν ακόμη πιο αναγκαία την εξωστρέφεια και την προσαρμογή των νέων Μηχανικών στη διεθνή αγορά εργασίας.
Ο Ν. 4714/2020 εισήγαγε ένα πολύ πιο ευέλικτο πλαίσιο στελέχωσης για συγκεκριμένες κατηγορίες πλοίων υπό Ελληνική Σημαία, επιτρέποντας την εφαρμογή διεθνών συλλογικών συμβάσεων όχι μόνο στο κατώτερο πλήρωμα αλλά και σε βαθμίδες αξιωματικών, όπως ο Ανθυποπλοίαρχος και ο Γ΄ Μηχανικός. Στην πράξη, το νέο αυτό πλαίσιο οδηγεί σε οργανικές συνθέσεις όπου η Ελληνική παρουσία στο μηχανοστάσιο μπορεί να είναι σημαντικά περιορισμένη, όχι μόνο στη βαθμίδα του Γ΄ Μηχανικού αλλά και στη συνολική διάρθρωση των αξιωματικών μηχανής, σε σχέση με το παραδοσιακό μοντέλο στελέχωσης που ίσχυε επί δεκαετίες στα πλοία υπό Ελληνική Σημαία.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια ουσιαστική μεταβολή στη φιλοσοφία στελέχωσης των πλοίων υπό Ελληνική Σημαία και επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων αξιωματικών μηχανής. Για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, η επαγγελματική εξέλιξη ενός νέου Έλληνα Μηχανικού δεν μπορεί να θεωρείται αυτονόητα συνδεδεμένη αποκλειστικά με το Ελληνικό Νηολόγιο. Η πραγματική αγορά εργασίας των νέων Μηχανικών εκτείνεται πλέον στο σύνολο της Ελληνόκτητης Ναυτιλίας, είτε αυτή δραστηριοποιείται υπό Ελληνική είτε υπό ξένη σημαία.
Αυτό δεν αποτελεί αδυναμία του επαγγέλματος του Μηχανικού.
Αντιθέτως, αναδεικνύει τον διεθνή χαρακτήρα του και τη μεγάλη εμπιστοσύνη που εξακολουθούν να δείχνουν οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες προς τους Έλληνες αξιωματικούς μηχανής.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διαπίστωση που οφείλουμε να μεταφέρουμε στους σπουδαστές μας.
Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι πόσοι Έλληνες επιβάλλεται να υπάρχουν σε κάθε πλοίο.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι αν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι η πραγματική αγορά εργασίας των αποφοίτων μας δεν περιορίζεται πλέον στο Ελληνικό Νηολόγιο, αλλά εκτείνεται σε ολόκληρη την Ελληνόκτητη Ναυτιλία.
Και αυτό είναι κάτι που οφείλουμε να εξηγούμε με ειλικρίνεια στους σπουδαστές μας, ώστε να προετοιμάζονται σωστά για την πραγματική Ελληνική Ναυτιλία του 21ου αιώνα.
Τι Σημαίνει Αυτό για τους Σπουδαστές μας
Οι νέοι συνάδελφοι πρέπει να γνωρίζουν ότι η επαγγελματική τους πορεία δεν θα εξαρτηθεί αποκλειστικά από τα πλοία υπό Ελληνική Σημαία.
Πρέπει να κατανοήσουν ότι η σύγχρονη Ελληνική Ναυτιλία είναι πολύ ευρύτερη από το Ελληνικό Νηολόγιο.
Η Ελληνόκτητη Ναυτιλία δραστηριοποιείται σε ολόκληρο τον κόσμο και μεγάλο μέρος του στόλου της φέρει σημαίες άλλων κρατών.
Αυτό δεν αποτελεί μειονέκτημα.
Ούτε πρέπει να παρουσιάζεται ως κάτι αρνητικό.
Ένα σύγχρονο πλοίο Ελληνικών Συμφερόντων με σημαία Μάρσαλ, Λιβερίας, Μάλτας ή άλλου διεθνούς νηολογίου μπορεί να προσφέρει εξαιρετικές επαγγελματικές προοπτικές, κορυφαία τεχνολογία, υψηλό επίπεδο οργάνωσης και σημαντικές δυνατότητες εξέλιξης.
Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε όλοι ότι η ποιότητα ενός πλοίου και μιας επαγγελματικής σταδιοδρομίας δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τη σημαία που φέρει στην πρύμνη του.
Καθορίζεται από την ποιότητα της εταιρείας, το επίπεδο λειτουργίας της, το είδος του στόλου της, την τεχνολογία που χρησιμοποιεί και τις προοπτικές που προσφέρει στους ανθρώπους της.
Δεν πρέπει λοιπόν να καλλιεργούμε στους σπουδαστές την αντίληψη ότι η επιτυχία ταυτίζεται αποκλειστικά με την Ελληνική Σημαία.
Η Ελληνική Ναυτιλία είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτό.
Και οι ευκαιρίες που προσφέρει στους νέους αξιωματικούς είναι πολύ περισσότερες από όσες συχνά φανταζόμαστε μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας.
Ο Ρόλος μας ως Εκπαιδευτών
Για τον λόγο αυτό θεωρώ ότι οφείλουμε να ενημερώνουμε τους σπουδαστές μας με απόλυτη ειλικρίνεια.
Να τους εξηγούμε ότι η αξία τους δεν θα κριθεί από τη σημαία που φέρει το πλοίο.
Θα κριθεί από τις γνώσεις τους.
Από την τεχνική τους κατάρτιση.
Από την επαγγελματική τους συμπεριφορά.
Από την ικανότητα τους να λειτουργούν σε ένα διεθνές περιβάλλον.
Από την καλή γνώση της αγγλικής γλώσσας, της διεθνούς ναυτικής ορολογίας και της τεχνικής ορολογίας που χρησιμοποιείται στη σύγχρονη ναυτιλία.
Από την κατανόηση των σύγχρονων αυτοματισμών, των νέων τεχνολογιών και των ολοένα αυξανόμενων απαιτήσεων της διεθνούς ναυτιλίας.
Η ναυτιλία έχει αλλάξει.
Οι νόμοι έχουν αλλάξει.
Η αγορά εργασίας έχει αλλάξει.
Και η Ναυτική Εκπαίδευση οφείλει να ακολουθήσει αυτή την πραγματικότητα.
Όχι απομακρυνόμενη από την ακαδημαϊκή γνώση.
Αλλά συνδυάζοντας την ακαδημαϊκή γνώση με τη βαθιά κατανόηση της ναυτιλιακής πραγματικότητας.
Οι ακαδημαϊκοί και οι ναυτοδιδάσκαλοι δεν έχουν αντίθετους ρόλους.
Αντιθέτως.
Ο ένας συμπληρώνει τον άλλον.
Οι ακαδημαϊκοί μεταφέρουν επιστημονική γνώση, ερευνητική εμπειρία και σύγχρονες εκπαιδευτικές μεθόδους.
Οι ναυτοδιδάσκαλοι μεταφέρουν την εμπειρία της θάλασσας, της γέφυρας, του μηχανοστασίου και της πραγματικής αγοράς εργασίας.
Οι σπουδαστές μας χρειάζονται και τα δύο.
Χρειάζονται και τη θεωρία και την πράξη.
Χρειάζονται και την επιστήμη και την εμπειρία.
Επίλογος
Γιατί οι σπουδαστές μας δεν προετοιμάζονται για έναν θεωρητικό κόσμο.
Προετοιμάζονται για τη θάλασσα.
Και η θάλασσα δεν συγχωρεί τις ψευδαισθήσεις.
Ας τους δώσουμε, λοιπόν, όχι μόνο γνώσεις, αλλά και μια ειλικρινή εικόνα του κόσμου που τους περιμένει.
Ας τους προετοιμάσουμε για την πραγματική Ελληνική Ναυτιλία του 21ου αιώνα: την Ελληνόκτητη Ναυτιλία, είτε δραστηριοποιείται υπό Ελληνική είτε υπό ξένη σημαία.
Μια Ναυτιλία παγκόσμια, ανταγωνιστική, τεχνολογικά εξελιγμένη και βαθιά συνδεδεμένη με την παρουσία της Ελλάδας στις θάλασσες του κόσμου.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που μπορούμε να τους προσφέρουμε.
Για την «Κοινή Πλεύση»
Μπάλλας Αναστάσιος
Αρχιμηχανικός / Μηχανικός Α’ Τάξης Ε.Ν.
Επίκουρος Καθηγητής ΑΕΝ Ασπροπύργου
No comments:
Post a Comment